Assign modules on offcanvas module position to make them visible in the sidebar.

Kolejną przyczyną zaczerwienia twarzy może być łojotokowe zapalenie skóry. Jak z nim sobie radzić?

Łojotokowe zapalenie skóry daje efekt wiecznie zaczerwienionej twarzy, szczególnie w strefie T. Zwykle z objawem rumienia współistnieje łupiez o różnym nasileniu. Wystąpienie łusek wokół nosa i charakterystycznego „łupieżu brwi” pozwala na pewne rozpoznanie, ale chciałam podkreślić, że u kobiet jedynym objawem bywa właśnie czerwona twarz i krostki zapalne na czole, policzkach i wokół nosa. Dlatego łatwe jest pomylenie łojotokowego zapalenia skóry z trądzikiem różowatym, trądzikiem pospolitym czy atopowym zapaleniem skóry.

Źródło: Diagnosis and Treatment of Seborrheic Dermatitis. Am Fam Physician. 2015 Feb 1;91(3):185-190.

To przewlekła choroba zapalna. Dotyka miejsc z największym zagęszczeniem gruczołów łojowych: twarzy, skóry owłosionej głowy, klatki piersiowej i pleców. Występuje często u noworodków niemowląt (tak zwana ciemieniucha oraz czerwone placki na twarzy, pokryte żółtymi strupami, często błędnie diagnozowane jako atopowe zapalenie skóry), oraz w okresie dojrzewania i w wieku dorosłym. Ludzie mieszkający w klimacie chłodnym, lub odwrotnie -  gorącym i wilgotnym częściej zapadają na ŁZS. Jego występowaniu sprzyja przewlekły stres, antybiotykoterapia, osłabienie odporności.
Zaczerwienienie, swędzenie I łuszczenie się skóry twarzy, szczególnie fałdów nosowo – wargowych, granicy czoła i skóry owłosionej oraz miejsc za uszami to podstawowe objawy łzs. Przyczyną występowania tych zmian jest nadmierna odpowiedź immunologiczna na obecność na skórze drożdżaka z rodzaju  Malassezia. Jest on prawidłowym składnikiem flory drobnoustrojowej skóry, występuje już u noworodków. Bytuj w mieszku włosowym. U osób z łojotokowym zapaleniem skóry drożdżak ten nie pozostaje na powierzchni skóry lub w mieszku włosowym, ale wnika głębiej - do warstwy rogowej naskórka, uwalniając przy tym enzym rozkładający tłuszcze- lipazę. Lipaza rozkłada składniki łoju produkowanego przez nasze mieszki włosowe, tworząc wolne kwasy tłuszczowe. Wolne kwasy tłuszczowe działają drażniąco na skórę, dzięki czemu jest ona zaczerwieniona i swędząca oraz coraz bardziej przepuszczalna dla kolejnych drożdżaków i innych patogenów skóry. Malassezia wywołuje również reakcję zapalną ponieważ indukuje komórki naskórka do produkcji prozapalnych cytokin. Biopsja skóry objętej łzs wykazała również zwiększoną liczbę komórek odpowiedzi zapalnej, jak komórki Natural Killers (NK) i limfocyty CD16+. Proces zapalny prowadzi do nadmiernego namnażania komórek naskórka, stąd biorą się łuski. Łój skórny jest pożywieniem dla drożdżaków.

Trądzik czy może Malassezia Foliculitis?
Malassezia może również powodować trądzikopodobną wysypkę, która jest trudna do różnicowania z trądzikiem pospolitym, ponieważ podobnie ja w trądziku charakteryzuje się występowaniem grudek i krostek na całej twarzy.

Źródło: J Clin Aesthet Dermatol. 2014 Mar; 7(3): 37–41

Ta postać nazywana jest w literaturze Malassezia folliculitis (MF). Grudki i krostki są spowodowane okluzją mieszków włosowych lub zaburzeniem i nadmiernym przerostem flory bakteryjnej skóry, a w następstwie nadmiernym namnożeniem Malassezia. Najczęściej występują na twarzy, klatce piersiowej, górnej części pleców i na ramionach, a więc typowo w okolicach łojotokowych. Różnicowanie z trądzikiem pospolitym opiera się na braku zaskórników i braku reakcji na typowe antybiotykami przeciwtrądzikowymi.

RÓŻNICOWANIE Z INNYMI CHOROBAMI SKÓRY

ŁZS należy różnicować z atopowym zapaleniem skóry, co jest szczególnie trudne u niemowląt, z grzybicą skóry owłosionej i gładkiej, łupieżem rumieniowym, łuszczycą i trądzikiem różowatym. Szczególnie różnicowanie z tym ostatnim jest trudne, bo te dwie dermatozy często występują razem, jako nadmierna reakcja zapalna układu immunologicznego skóry.

LECZENIE ŁZS

Musi być dwutorowe: z jednej strony trzeba ograniczać reakcję zapalną, z drugiej działać przecigrzybiczo. Leki przeciwzapalne to glikokortykosteroidy i inhibitory kalcyneuryny (pimekrolimus, takrolimus), które dobrze sprawdzają się w leczeniu ŁZS na twarzy.
Przebieg choroby pomimo leczenia jest przewlekły, często zmienny, z zaostrzeniami w okresie wiosenno – letnim, dlatego wymaga ciągłego leczenia podtrzymującego.
Głównym celem jest zmniejszenie nasilenia świądu i rumienia. Podstawą leczenia łojotokowego zapalenia skóry są miejscowe leki przeciwgrzybicze i inhibitory kalcyneuryny a także okresowo glikokortykosteroidy. Do miejscowych leków przeciwgrzybiczych zalicza się ketokonazol występujący w postaci kremu i szamponu, oraz niedostępny w Polsce sertakonazol, a także cyklopiroks i pirytonian olaminy, oba związki są dostępne w Polsce w postaci kremu, żelu i szamponu leczniczego.
Leki przeciwzapalne w postaci miejscowych inhibitorów kalcyneuryny są rozwiązaniem w przypadku skóry twarzy, gdyż używanie przeciwzapalnie działających sterydów na twarz w dłuższym okresie stosowania wiąże się ze ścieńczeniem skóry, wystąpieniem trądziku posterydowego oraz pojawieniem się „pajączków”. Na skórę owłosioną głowy stosuje się sterydy w postaci szamponu.
W wielu badaniach wykazano, że po 3 miesiącach leczenia część drożdżaków uodparnia się na daną substancję, dlatego m.in. konieczne jest leczenie kilkoma lekami na raz.
Leczenie podtrzymujące musi być utrzymane właściwie przez cały czas. Należy stosować kremy do twarzy i szampony z piroktonianem olaminy lub z piroktonianem cynku, który w wielu badaniach wykazuje właściwości przeciwgrzybicze bez ryzyka wystąpienia oporności drożdżaków, oraz szampony z siarczkiem selenu.

TROCHĘ INFORMACJI PRAKTYCZNYCH: PIELĘGNACJA SKÓRY TWARZY Z ŁZS

Bardzo ważne u osób z ŁZS jest niedopuszczanie do nadmiernego przesuszenia skóry w wyniku kuracji leczniczej. Oczyszczanie skóry z ŁZS musi być delikatne. Dobre będą płyny micelarne dla skóry wrażliwej oraz żel do higieny intymnej bez siarczanów (SLS) w składzie. Podstawą pielęgnacji powinien  być krem z ketokonazolem (Nizoral, Zoxi-Derm), klimbazolem lub klotrimazolem, np. krem Nizoral, Clotrimazolum lub Sensibio D.S . Z powodu ryzyka uodpornienia się Malassezi na ten rodzaj leków przeciwgrzybiczych, należy stosować je naprzemiennie preparatami zawierającymi cyklopiroks (w Polsce dostępne są na receptę kremy z tą substancją) lub pirytonian olaminy. Przykłady takich kremów to Kelual D.S zawierający obie te substancje, lub Sebostatic T i Kerium D.S. Rano po umyciu twarzy należy zastosować krem łagodzący i przeciwzapalny (np. Bionic Lotion Neostrata, Sensibio AR Bioderma, Rosacure Fast Synchroline, Roseliane Uriage, Antirouges Fort Avene), natomiast wieczorem naprzemiennie: jednego dnia krem z ketokonazolem, drugiego z cyklopirokksem lub pirytonianem olaminy. Miejsca dotknięte rumieniem i łuską należy smarować raz dziennie wieczorem kremem z inhibitorem kalcyneuryny (dostępne na receptę). Po ustąpieniu stanu ostrego lekarz zaleci leczenie podtrzymujące, czyli w praktyce kremy z pirytonianem cynku .
Należy pamiętać o używaniu kremu z filtrem przeciwsłonecznym, który aplikujemy rano na krem łagodzący.

PIELĘGNACJA OWŁOSIONEJ SKÓRY GŁOWY Z ŁZS:

W przypadku łagodnego łojotokowego zapalenia owłosionej skóry głowy często wystarczą dostępne bez recepty szampony przeciwłupieżowe, zawierające siarczek selenu, pirytionian cynku lub dziegcie (Selsun Blue, Paraderm Plus). W przypadku dużych zmian na granicy skóry gładkiej i owłosionej (czoło) lub w innych miejscach na głowie (typowe są czerwone, łuszczące placki za uszami), stosuje się miejscowo preparat na receptę, będący połączeniem kwasu salicylowego i sterydu. Podstawą jest mycie głowy na zmianę szamponem przeciwgrzybiczym (z ketokonazolem lub cyklopiroksem, dostępnym od 2016 roku bez recepty) oraz szamponem z przeciwzapalnym sterydem (na receptę). Nie wolno też dopuścić do nadmiernego przesuszenia skóry głowy, więc raz na 3 mycia dobrze jest zastosować łagodny nawilżający szampon bez SLS – na przykład Emolium, Sylveco czy większość aptecznych szamponów przeznaczonych do skóry z atopowym zapaleniem.

Substancje w kremach, których Malassezia furfur nie lubią?
Malassezia furfur żywi się naszym łojem, który składa się z kwasów tłuszczowych. Dlatego w kosmetykach należy unikać kwasów tłuszczowych (palmitic acid, stearic acid, myristic acid) oraz olejów np. palmowego. Czytając składy kremów wybierajmy te zzawierające olej mineralny, parafinę oraz silikony, gdyż tymi składnikami grzyby nie są w stanie się żywić ponadto wbrew informacjom na blogach urodowych, nie są w stanie „zapchać” ujść mieszków włosowych ze względu na znikomą wielkość cząsteczki. „Zapchanie” ujść mieszków (czyli tak zwanych porów) bierze się z nieprawidłowego składu łoju i wytworzenia czopu keratynowego lub jak w przypadku malassezia folliculitis, nadmiernego gromadzenia się drożdżaków w ujściu mieszka. Parafina, olej mineralny i silikony, wyklęte od czci i wiary na blogach urodowych, nie są w stanie stworzyć czopu w ujściu mieszka i do tego nie są pożywieniem dla drożdżaków. Przy ŁZS szukajcie też kremów z mocznikiem, np. Primuvit Cream lub Fillderma One Sesdermy czy Enriched Moisturizing Cream All Skin Types Beaute Pacifique, a także z ceramidami, np. Nawiżający krem do twarzy dla skóry normalnej i suchej CeraVe.
Pogorszenie objawów ŁZS mimo kontunuowania leczenia to często naturalny, zmienny przebieg choroby z okresami zaostrzeń. Często wystarczy spokojnie kontunuować terapię, a zmiany leków stosować w ostateczności, w przypadku ciągłego pogarszania objawów.
W przypadku ciężkiego ŁZS niereagującego na leczenie zewnętrzne, trzeba wdrożyć doustne leki przeciwgrzybicze i zastanowić się nad diagnostyką upośledzonej odporności pacjenta.