Assign modules on offcanvas module position to make them visible in the sidebar.

Tak może powiedzieć o sobie wiele pacjentek, które zgłaszają się do mnie po pomoc. Jakie są najczęstsze przyczyny czerwonej twarzy i jak można je zwalczać?

Do najczęstszych przyczyn rumienia na twarzy zaliczamy:

  • Trądzik różowaty – rosacea, w tym postać rumieniową, postać grudkowo – krostkową i postać z teleangiektazjami (rozszerzonymi naczynkami)
  • Nużycę
  • Łojotokowe zapalenie skóry

Rzadsze przyczyny to choroby takie jak zapalenie skórno-mięśniowe, toczeń rumieniowaty, kontaktowe zapalenie skóry, rumień wywołany lekami, na przykład lekami nowej generacji w terapii raka piersi.

Rumień w kształcie motyla charakterystyczny dla tocznia rumieniowatego

Acne rosacea, czyli trądzik różowaty i nużyca: dwie strony tego samego medalu?

Trądzik różowaty dotyka około 10% dorosłych, głównie kobiet. Jest chorobą o podłożu zapalnym. Prawdopodobnie przetrwały proces zapalny prowadzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych w skórze. Nadmierna reaktywność naczyń oraz procesy zapalne prowadzą do powstania przetrwałego rumienia na twarzy oraz do wysypu krost i grudek. Na twarzy widać wyraźnie poszerzone naczynia krwionośne. W trądziku różowatym dochodzi do zmian w mikrobiomie skóry, czyli bakteriach, drożdżakach i roztoczach bytujących w normalnych warunkach na skórze każdego człowieka i stanowiących straż przed patogennymi drobnoustrojami. W skórze osób z rosacea w porównaniu z osobami zdrowymi stwierdza się zwiększoną liczbę takich drobnoustrojów jak nużeniec ludzki, który jest roztoczem i po łacinie nazywa się Demodex folliculorum. Stwierdza się także zwiększoną ilość Bacillus oleronius czyli bakterii bytującej w przewodzie pokarmowym nużeńca, a także Staphylococcus epidermidis – gronkowca naskórkowego, nie wywołującego infekcji u ludzi zdrowych, oraz Chlamydophila pneumoniae (dawniej Chlamydia pneumoniae).

W dodatku osób z trądzikiem różowatym stwierdza się wyższą temperaturę skory, co sprzyja rozwojowi drobnoustrojów patogennych, zmieniony skład kwasów tłuszczowych łoju (zwróćcie uwagę, że tak samo jest w trądziku pospolitym!) oraz nieprawidłowości naczyń krwionośnych w skórze, skutkujące większym niż u zdrowych przepływem krwi.

Demodex folliculorum w patogenezie trądziku różowatego i nużycy

Nużeniec ludzki, powiększenie 2,3 tys. razy

Chociaż nużeńce można stwierdzić na skórze praktycznie u 100% populacji, u osób z trądzikiem różowatym jest ich znacznie więcej na cm2 skóry w porównaniu z osobami zdrowymi. Nużeńce mieszkają w naszych mieszkach włosowych, a odżywiają się łojem i komórkami nabłonka. Niewielki wzrost ilości nużeńców w skórze skutkuje jej suchością, podrażnieniem i świądem.

Obecnie wielu badaczy uważa nużycę i trądzik różowaty za tożsame dermatozy.

Rumień i grudki w acne rosaceaRumień: jaki ma związek z nużeńcem?

Wykazano, że u osób z przetrwałym rumieniem ilość nużeńców na cm2 skóry jest znacząco większa niż u osób zdrowych. Prawdopodobnie inwazja nużeńców powoduje stały stan zapalny i wydzielanie mediatorów zapalenia w śródbłonku naczyń włosowatych skóry, co powoduje ich trwałe rozszerzenie.

Grudki: jaki mają związek z nużeńcem?

Znaczny wzrost liczby tych roztoczy powoduje uszkodzenie mieszka włosowego i przedostanie się pasożytów do skory właściwej co powoduje stan zapalny mieszka z naciekiem limfocytatnym – a więc grudkę zapalną.

U osób z trądzikiem różowatym obniżenie liczby nużeńców poprzez leczenie prowadzi do złagodzenia rumienia i grudek. Z ciekawostek, niedawno naukowcy odkryli, że za odpowiedź zapalną odpowiadają w dużym stopniu bakterie bytujące w przewodzie pokarmowym nużeńców – wspomniane wcześniej Bacillus oleronius, które są bardzo immunogenne, to znaczy, ze stymulują odpowiedź zapalną. Postulowany jest także udział roztoczy Demodex spp. w nasilaniu lub wywoływaniu objawów okołoustnego zapalenia skóry, łojotowkoego zapalenia skóry, a nawet trądziku pospolitego. Leki zewnętrzne w rosacea, do których zaliczamy metronidazol (Rozex), kwas azelainowy (Skinoren, Acnederm) i iwermektynę (Soolantra), a także leki podawane ogólnie, czyli antybiotyki tetracykliny i retinoidy - izotretynoinę wykazują działanie przeciwdrobnoustrojowe i przeciwzapalne.

Składnikiem naturalnego mikrobiomu skóry jest gronkowiec naskórkowy - Staphylococcus epidermidis. Wykazano, że u pacjentów z trądzikiem różowatym szczepy tego gonkowca izolowane z krost są znacznie bardziej patogenne, czyli skłonne do wywołania odpowiedzi zapalnej, niż u ludzi zdrowych. Prawdopodobnie w „wysypie” krost w trądziku różowatym ma udział Staphylococcus epidermidis.

Krosty w trądziku różowatymNawet niewielkie zmiany zachodzące w skórze, dotyczące składu łoju skórnego, płaszcza hydrolipidowego lub temperatury mogą zaburzyć równowagę mikrobiomu i zwiększać populację stale bytujących w skórze mikroorganizmów. Może to wywołać nadmierną aktywację odpowiedzi immunologicznej, a więc „wysypem” zmian zapalnych. Dlatego w leczeniu trądziku różowatego podstawowe znaczenie ma prawidłowa pielęgnacja skóry. W tej pielęgnacji chodzi przede wszystkim o to, aby NIE NARUSZYĆ płaszcza lipidowego, pokrywającego naszą skórę.

Wskazane jest mycie skóry delikatnymi preparatami do skóry wrażliwej, ewentualnie płynem do higieny intymnej. Rano wystarczy płyn micelarny dla skóry naczynkowej lub bardzo wrażliwej. Oprócz leków, wskazane są kremy zawierające składniki, które są w naszym płaszczu hydrolipidowym, np. ceramidy, cholesterol, oraz kremy zawierające probiotyki.

LECZENIE ORAZ PLAN PIELĘGNACYJNY

Ranek: pielęgnacja i leczenie

Rano po przemyciu skóry płynem micelarnym, nakładamy albo krem z kwasem azelainowym (Skinoren krem, Hascoderm lipożel), albo serum/lekki krem do skóry naczynkowej. Dobrze, gdyby zawierał w sobie składniki przeciwzapalne i zwężające naczynia (glukonolakton, arnika, rutyna). Należy uważać z kosmetykami z witaminą C – przeważnie mocno podrażniają skórę z rosacea. Z produktów z glukonolaktonem polecam lekkie kremy z Neostraty i bardzo dobre serum SVR, które firma nazwała „serum na trądzik dorosłych”. Należy jednak zacząć jego stosowanie od 1 – 2 razy w tygodniu, stopniowo zwiększając częstotliwość, aby nie podrażnić histerycznej skóry z rosacea. To samo tyczy się kremów z kwasem azelainowym. Ze sprawdzonych przez mnie kosmetyków dla skóry z rosacea dobrze wypadają Ruboril wersja lekka czyli M dla skóry mieszanej oraz emulsja Rosacure fast. Koncentrat Avene Antirouges Fort, następca rewelacyjnego i nieodżałowanego Dirosealu, też sobie nieźle radzi, chociaż ma nieprzyjemny zapach.

Na krem z kwasem azelainowym lub serum/lekki krem dla skóry naczyniowej należy zaaplikować krem z filtrem. W przypadku ostrej fazy grudkowo – krostkowej wskazany jest filtr mineralny. Przy przetrwałym rumieniu można szukać w aptekach kremów z filtrem dla skóry naczyniowej (Bioderma AR, Rosacure SPF 30, Antirouges SPF 20).

Makijaż:

Na skórze z trądzikiem różowatym dobrze sprawdzają się kosmetyki mineralne (ale te prawdziwe mineralne, np. Lily Lolo, Annabelle lub moje ulubione – Bare Minerals). Dobrą opcją są też podkłady z dwutlenkiem tytanu, leczące trądzik różowaty i zawierające od razu filtr.

Wieczór – leczenie:

Zmywamy twarz żelem do higieny intymnej, następnie możemy domyć ją z makijażu płynem micelarnym (w kolejności najpierw żel, potem płyn, żeby uniknąć nadmiernego pocierania twarzy). Następnie nakładamy substancje lecznicze przepisane przez lekarza. Obecnie leczenie rosacea obejmuje preparaty eliminujące nużeńca oraz przeciwzapalne (metronidazol, iwermektyna). Skuteczne są też retinoidy, zarówno doustne w małych dawkach (wówczas leczenie trwa około dwóch lat), jak i odpowiednio dobrane retinoidy zewnętrzne. W fazie krostkowej wykorzystuje się antybiotyki, zarówno wewnętrznie (tetracykliny, które często są ostatnią deską ratunku, ale dają dobre efekty w ciężkich postaciach rosacea), jak i zewnętrznie (klindamycyna, erytromycyna). Obiecujące wyniki uzyskiwane w leczeniu nużycy osiąga się również preparatami zawierającymi olejek z drzewa herbacianego. Od niedawna w aptekach dostępny jest płyn do oczyszczania twarzy (w tym okolicy oczu) z tym właśnie olejkiem, którego składniki wykazują działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Jeśli akurat nie nakładamy produktu leczniczego na noc, dobrze jest smarować skórę kremami z ceramidami.

ZABIEGI

Dobrą opcją są peelingi medyczne, wykonywane w okresie remisji zmian grudkowo – krostkowych które skutecznie zapobiegają ich pojawianiu się. Wśród nich główną rolę odgrywa Yellow Peel w wersji nieco zmodyfikowanej, zawierający retinol i kwas azelainowy.

Dobrym zabiegiem w fazie rumieniowej jest również IPL, pomagający pozbyć się płytkiego rumienia. Aby osiągnąć trwały efekt, wymagana jest seria co najmniej trzech zabiegów.

W następnym odcinku bloga opowiem Wam o drugiej najczęstszej przyczynie czerwonej twarzy, czyli łojotokowym zapaleniu skóry.