Assign modules on offcanvas module position to make them visible in the sidebar.

Budowa włosa, diagnostyka łysienia, łysienie androgenowe u kobiet i mężczyzn.

Łysienie stanowi problem coraz większej liczby kobiet i mężczyzn. W moim artykule chciałabym Wam opowiedzieć o najczęstszych przyczynach utraty włosów i ich leczeniu, skupię się też przez chwilę na tych rzadszych, wynikających z konkretnych chorób. Mam nadzieję, że jeśli Wy lub Wasi bliscy macie problem z łysieniem, mój artykuł przybliży Wam tematykę i pomoże ustalić, jak możecie uzyskać pomoc. Zapraszam też do zadawania pytań w komentarzach!

BUDOWA WŁOSA

Zatrzymajmy się na chwilę na budowie włosa. Część włosa znajdująca się w skórze to korzeń, potocznie nazywany cebulką. W jego dolnej części znajduje się opuszka z macierzą, zawierającą melanocyty- komórki barwnikowe odpowiedzialne za kolor naszych włosów. W czasie depilacji laserowej to właśnie melanocyty są „celem” fali świetlnej, a efekt cieplny niszczy macierz włosa. Wewnątrz macierzy znajduje się brodawka włosa, zawierająca fibroblasty (komórki skóry). Do brodawki włosa dochodzi naczynie krwionośne i nerw. W macierzy znajdują się ponadto komórki rozrodcze, odpowiedzialne za wzrost włosa. Są one porównywalne z komórkami warstwy podstawnej naskórka. Właśnie od szybkości podziałów komórek w macierzy zależy tempo wzrostu włosa.

Dermatologia kliniczna. Richard Weller, John Hunter, John A. Savin, Marek Dahl. Red. wyd. pol. Grażyna Chodorowska. Lublin 2011 wyd. 1 Czelej

Mieszek włosowy nazywany jest jednostką włosowo-łojową, gdyż zawiera gruczoł łojowy, w którym produkowany jest łój, natłuszczający włos. Jednostka włosowo- łojowa to właściwie mały narząd produkujący własne hormony, cytokiny pro – i przeciwzapalne, zasiedlony przez swój naturalny mikrobiom (bakterie), produkujący niezbędne lipidy i odgrywający ogromną rolę w utrzymaniu równowagi skóry. Jeśli ta fabryka hormonalno-immunologiczna nie działa jak należy, równowaga zostaje zachwiana, a jednym ze skutków jest wypadanie włosów. Jeżeli często usuwamy łój z powierzchni skóry, to łojotok się nasila. Mycie włosów co drugi dzień jest lepszym rozwiązaniem niż mycie codzienne.

Łodyga włosa to część nad powierzchnią skóry. Powstaje w skutek rogowacenia keratynocytów macierzy włosa. Składa się z rdzenia, kory i osłonki. Keratynocyty wypełniają się keratyną, która jest podstawowym budulcem włosa. Jest to białko, które zawiera 20% bogatego w siarkę aminokwasu, zwanego cysteiną. Wybierając suplementy w celu wzmocnienia włosów powinniśmy brać pod uwagę takie, które zawierają cysteinę.

Na to, z jaką szybkością rosną nasze włosy, mają wpływ czynniki genetyczne oraz hormonalne. Włos rośnie z prędkością średnio 0,3 mm na dobę. Estrogeny stymulują wzrost włosów na głowie, natomiast androgeny (męskie hormony płciowe, wydzielane również przez organizm kobiecy) go hamują.

FAZY WZROSTU WŁOSA

Na głowie włosy znajdują się w różnych fazach cyklu wzrostowego. Dlatego nie dochodzi do nagłej utraty wszystkich włosów.

  • Anagen – faza wzrostu, w której znajduje się 80% naszych włosów. Trwa 3 – 6 lat.
  • Katagen – faza inwolucji (zaniku). Trwa 2 – 3 tygodnie. Znajduje się w niej 0,5 – 1% włosów. Następuje zanik mieszka i uwolnienie brodawki. Tworzy się włos nierosnący w górnej części mieszka.
  • Telogen – faza spoczynkowa. Znajduje się w niej 10 – 20% włosów. Trwa 2 – 4 miesiące.

Pozytywną wiadomością jest, że gdy włos wypada, kolejny włos już wyrasta z tego samego mieszka.

Fazy wzrostu włosa. Z: Hair Growth and Disorders. Ulrike Blume-Peytavi. Springer 2008

Z jednego mieszka powinny wychodzić co najmniej 3 włosy. Długość włosów uzależniona jest od czasu trwania fazy anagenu.

DOBOWE WYPADANIE WŁOSÓW

Dzienne wypadanie włosów to mniej więcej 60 – 100 i 200 podczas mycia. Jednak zwykle trudno jest ustalić obiektywnie tę liczbę – nie jesteśmy w stanie zauważyć, a tym bardziej policzyć wypadających włosów, szczególnie gdy są na przykład krótkie i w kolorze jasny blond.  Poza tym jedna z najczęstszych przyczyn łysienia to łysienie androgenowe, w którym nie dochodzi do znacznej utraty włosów, ale do miniaturyzacji mieszków włosowych, na skutek czego włosy stają się coraz cieńsze i krótsze. Jednak przyjmijmy, że utrata ponad 100 włosów na dobę powinna nas skłonić do przyjrzenia się problemowi z bliska i najlepiej do wizyty u lekarza dermatologa lub lekarza medycyny estetycznej.

DIAGNOSTYKA ŁYSIENIA

Łysienie może być reakcją organizmu na leki, stres, nadmierne odchudzanie bądź stanowić osobną jednostkę chorobową. Może być też dziedziczne. Określenie przyczyn łysienia wymaga zawsze określenia naszego stanu zdrowia i często zrobienia badań dodatkowych.

Jakie badania warto wykonać przy nadmiernej utracie włosów?

Badania tarczycy: poziom TSH, fT3 i fT4 (zarówno nadczynność, jak i niedoczynność tarczycy może skutkować nadmierną utratą włosów)

Morfologia z rozmazem (niedokrwistość może powodować utratę włosów, to badanie wykonuje się też po to, aby zdiagnozować ewentualną chorobę podstawową przy łysieniu)

Glukoza (hiperinsulinemia może bezpośrednio zwiększać wytwarzanie androgenów w jajnikach)

Żelazo i ferrytyna (niski poziom ferrytyny, zdarzający się u kobiet z obfitym miesiączkowaniem, jest jedną z częstszych przyczyn łysienia!)

Białko całkowite (ważne badanie przy niedożywieniu i anoreksji, ale także np. utajonej chorobie nerek, które praktycznie zawsze skutkują nadmiernym wypadaniem włosów)

Dihydroepiandrosteron (ocena nadnerczowego wydzielania androgenów)

Prolaktyna (jej nadmiar stymuluje produkcję androgenów nadnerczowych)

Testosteron (w celu oceny aktywności gonadalnej)

Progesteron.

TEST POCIĄGANIA

Do metod diagnostycznych łysienia można zaliczyć test pociągania, polegający na pociągnięciu po 40 – 60 włosów w trzech lokalizacjach. Jeśli w ręku lekarza zostaną w jednej lokalizacji ponad 3 włosy lub 10 włosów łącznie, test jest dodatni. Włosy, które zostają w ręku to włosy telogenowe. Wynik badania dodatni może wskazywać na łysienie telogenowe, ale również na łysienie plackowate i łysienie anagenowe.

TRICHOGRAM

Diagnostyka łysienia kiedyś opierała się głównie na trichogramie, stosowanym zresztą do dzisiaj. Jest to ocena mikroskopowa około 100 opuszek włosów pobranych od pacjenta przez lekarza za pomocą pincety. W badaniu ocenia się fazę wzrostu każdego włosa, co umożliwia ocenę liczby włosów w fazie anagenu, katagenu, telogenu oraz liczby włosów nieprawidłowych. Trichogram ma największą wartość w rozpoznawaniu ostrego łysienia telogenowego. Wśród ocenianych włosów przeważa wtedy znacząco odsetek włosów w fazie telogenu. O łysieniu telogenowym przeczytacie w kolejnych częściach cyklu o łysieniu.  Z kolei w łysieniu androgenowym wyniki trichogramu nie są jednoznaczne.

OCENA HISTOPATOLOGICZNA skóry owłosionej głowy polega na pobraniu wycinków (nie mniej niż 2) skóry w celu oceny mieszków włosowych. Badanie pozwala na różnicowanie łysienia androgenowego i telogenowego oraz rozpoznać nietypowe łysienie plackowate lub bliznowaciejące.

TRICHOSKOPIA

Trichoskopia to badanie naskórka, górnych warstw skóry i włosów przy wideodermoskopu. Za pomocą techniki cyfrowej można uzyskać powiększenie 70 – i więcej – krotne. Można ocenić włosy, mieszki włosowe i naczynia skóry głowy bez konieczności wyrywania włosów. Możemy też w badaniu ocenić rzęsy i brwi. Metoda ta umożliwia odróżnienie włosów wypadających i włosów łamiących się, co w ocenie klinicznej nie jest łatwe.

Trichoskopia stwarza również możliwość różnicowania łysienia androgenowego kobiet z przewlekłym łysieniem telogenowym. Pozwala też na rozpoznanie chorób przebiegających z łysieniem bliznowaciejącym. Trichoskopia jest obecnie najbardziej rozpowszechnionym badaniem w diagnostyce łysienia.

PRZYCZYNY ŁYSIENIA

Rozpatrując problem utraty włosów, musimy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, czy przyczyna nie jest mechaniczna, na przykład uporczywe związywanie włosów gumką.

Omawiając przyczyny łysienia, musimy wspomnieć o stresie, w wyniku którego dochodzi do skurczu naczyń krwionośnych i spadku ukrwienia mieszka włosowego. Bardzo częstą przyczyną łysienia jest niedożywienie, a więc nadmierne odchudzanie, anoreksja, wyniszczające diety, nadmierny wysiłek fizyczny.

Jak widać, w dzisiejszym świecie, gdzie chcemy być idealni, sprostać wymogom i mieć wszystko pod kontrolą, możemy doświadczyć skutków nadmiernego przeciążania naszego organizmu, czyli nadmiernego wypadania włosów.

Do chorób powodujących utratę włosów należą układowe choroby autoimmunologiczne, przede wszystkim toczeń rumieniowaty układowy oraz łysienie plackowate.

Niekiedy przyczyną są toksyczne związki, na przykład tal, arsen i rtęć.

Do innych przyczyn należą choroby zakaźne przebiegające z wysoką gorączką i kiła, obecnie znów spotykana i rozpoznawana.

Leki powodujące utratę włosów to najczęściej cytostatyki, cyklofosfamid, metotreksat, pochodne tiouracylu, pochodne kumaryny (acenokumarol), heparyny drobnocząsteczkowe (Clexane, Fraxyparyna), inne leki także mogą powodować nagłą i rozlaną utratę włosów, np. niekiedy doustne leki przeciwgrzybicze lub doustne retinoidy (izotretynoina).

Do chorób włosów związanych z ogniskami łysienia zalicza się grzybica, szczególnie często będąca przyczyną łysienia u dzieci.

Grzybica skóry owłosionej

Do chorób skóry głowy powodujących łysienie zaliczymy liszaj płaski, twardzinę ograniczoną, toczeń rumieniowaty krążkowy, zaburzenia hormonalne – nadwrażliwość na androgeny, niedoczynność lub nadczynność tarczycy, łuszczycę, atopowe zapalenie skóry oraz wyłysiające zapalenie mieszków włosowych. W kolejnych częściach cyklu omówię inne przyczyny łysienia. Dziś skupimy się na łysieniu androgenowym.

ŁYSIENIE ANDROGENOWE

Jest najczęstszą przyczyną łysienia, zarówno wśród kobiet, jak i wśród mężczyzn. Związane jest z predyspozycją genetyczną, polegająca na nadwrażliwości receptorowej komórek mieszka włosa na androgeny, czyli nadmiernej aktywności pewnego enzymu. Androgeny, czyli męskie hormony płciowe to między innymi testosteron. U kobiet jest on produkowany w nadnerczach i jajnikach, u mężczyzn głównie w jądrach. Aby zadziałał w mieszku włosowym, musi być przekształcony w dwuhydrotestosteron (DHT), androgen o silniejszym działaniu. Enzymem, który przekształca testosteron w DHT jest enzym 5α–reduktaza typu drugiego. Mieszki włosowe zarówno kobiet, jak i mężczyzn zawierają 5α-reduktazę. Jej miejscowa aktywność warunkuje wrażliwość mieszka włosowego na androgeny.

Skoro już wiemy, co to jest nadwrażliwość receptorowa na androgeny, przyjrzyjmy się skutkom ich działania.

Androgeny miniaturyzują mieszek włosowy, co powoduje, że w miejsce włosa zbudowanego w sposób prawidłowy powstaje włos meszkowy. Jest on cienki, krótki i pozbawiony rdzenia. Efektem jest wyraźnie skrócone i rzednące włosy, na głowie pojawiają się prześwity.

ŁYSIENIE ADNROGENOWE – MĘŻCZYŹNI

Łysienie występuje niemal u każdego mężczyzny po czterdziestym roku życia. Łysienie jest z reguły trwałe. Rozpoczyna się od kątów skroniowo-czołowych i szczytu głowy. Łysienie androgenne u mężczyzn jest ściśle powiązane z czynnikami genetycznymi i hormonalnymi. Dziedziczenie łysienia jest w sposób autosomalny dominujące, to znaczy, że jeżeli ojciec miał nasilone łysienie po czterdziestce, to syn może być pewien, że spotka go podobny los. W patogenezie łysienia androgenowego najważniejszą rolę odgrywa DHT. Powoduje on zanik wrażliwych genetycznie mieszków włosowych. Wczesny początek łysienia wróży gorszą podatność na leczenie.

Stopień zaawansowania łysienia męskiego androgenowego jest określany w 7-stopniowej skali wg Hamiltona

Szanse na zadowalające efekty leczenia mają pacjenci ze stopniem zaawansowania do 3V.

Łysienie rozpoczynające się od szczytu głowy rokuje lepiej.

LECZENIE ŁYSIENIA ANDROGENOWEGO – MĘŻCZYŹNI

W łysieniu androgenowym trzeba przygotować się na to, że efekty leczenia są widoczne dopiero po 4 – 6 miesiącach i utrzymują się wyłącznie w trakcie stosowania leków. Jest tak dlatego, ponieważ nie możemy wyeliminować czynników genetycznych, wpływających na działanie androgenów.

Leczenie z wyboru polega na stosowaniu leku minoksydyl w postaci płynu na skórę w stężeniu 5% raz dziennie lub 3% dwa razy dziennie. Minoksydyl to pochodna pirymidyny. Ma działanie rozszerzające naczynia krwionośne. Minoksydyl zastosowany miejscowo pobudza porost włosów poprzez zwiększenie przepływu krwi przez skórne naczynia krwionośne. Jest też stymulatorem podziałów komórkowych, co wpływa na wytworzenie dłuższego włosa. Nie działa w łysieniu o innej przyczynie niż androgenowe. Największe nasilenie wzrostu włosa obserwuje się po 12 miesiącach ciągłego stosowania. Minoksydyl nie wykazuje działania antyandrogennego.

Działanie antyandrogenowe ma natomiast inny lek stosowany w łysieniu. Jest to finasteryd, znajdujący zastosowanie w łagodnym rozroście gruczołu krokowego i w łysieniu androgenowym. U mężczyzn łysienie androgenowe jest zarejestrowanym wskazaniem do przyjmowania leku. Hamuje on aktywność 5α – reduktazy, dzięki czemu zmniejsza stężenie DHT. U 90% pacjentów dochodzi do zahamowania łysienia, a u około 50% po kilku miesiącach do przyspieszenia wzrostu włosów. Działaniem uboczne finasterydu może być osłabienie popędu płciowego lub impotencja (opisywane w literaturze, w praktyce rzadko spotykane). To lek przyjmowany doustnie, w łysieniu dobowa dawka jest pięciokrotnie mniejsza niż w przeroście prostaty.

Dutasteryd jest dość nowym, obiecującym inhibitorem enzymu 5α – reduktazy, stosowanym w łagodnym przeroście gruczołu krokowego. W praktyce stosowany w łysieniu z dobrym skutkiem. W początkowym okresie leczenia może dochodzić do nasilonego wypadania włosów, co świadczy o dobrej odpowiedzi na leczenie.

Kolejną opcją terapeutyczną jest przeszczepianie włosów z okolicy potylicznej, która jest odporna na działanie androgenów. Plusem jest trwała poprawa. Minusem jest fakt, że procedura wymaga wielu częstych, żmudnych procedur chirurgicznych. Kolejnym minusem jest wysoka cena zabiegów. Do tego, aby pacjent mógł poddać się przeszczepianiu włosów, musi mieć ... włosy na głowie. A właściwie na potylicy, aby było je skąd wziąć do zabiegu.

ŁYSIENIE ANDROGENOWE – KOBIETY (Female Pattern Hair Loss, FPHL)

Jest to rozpowszechniona i najczęstsza przyczyna łysienia wśród kobiet, a także częsty powód zgłaszania się do lekarza medycyny estetycznej lub dermatologa.

Z łysieniem androgenowym u kobiet wiąże się cierpienie natury psychicznej. Utrata włosów powoduje zaburzenia depresyjne (nawet u 55% kobiet) oraz gorszą samoocenę. U nastoletnich pacjentek zdecydowanie pogarsza jakość życia i może uniemożliwić prawidłowe funkcjonowanie w szkole.

Wypadanie włosów zgłasza nawet 50% kobiet. Nasila się ono wraz z wiekiem, szczególnie po menopauzie, ale bardzo liczną grupą są pacjentki w wieku 20-45 lat.

Przed menopauzą okolicą, gdzie są przerzedzenia jest czubek głowy, co pacjentki opisują jako „poszerzenie przedziałka”. Po menopauzie do czubka głowy dochodzą też skronie. Przyczyną łysienia po menopauzie jest zmniejszone stężenie estrogenów, więc androgeny zaczynają „dominować”.

W łysieniu androgenowym u kobiet główną rolę odgrywa czynnik genetyczny, natomiast stężenie androgenów w surowicy najczęściej nie jest zwiększone i zwykle jest na górnej granicy normy. W patogenezie główną rolę odgrywa zwiększona wrażliwość mieszków włosowych na androgeny. Niekiedy łysienie androgenowe u kobiet może być spowodowane chorobami przebiegającymi ze zwiększonym stężeniem androgenów, przede wszystkim zespół policystycznych jajników, a niekiedy choroby przysadki mózgowej, guzy jajnika produkujące androgeny, otyłość oraz hiperandrogenizm samoistny o nieznanej przyczynie. 

W patofizjologii zwraca się uwagę na nasilenie apoptozy keretynocytów i melanocytów w mieszkach włosowych oraz mikrozapalenie z nadmiernym wydzielaniem cytokin, jak interleukina 1 i tumor necrosis factor alfa w górnej części mieszka włosowego, obecne u ponad 60% pacjentek. Dochodzi do znaczącego skrócenia fazy anagenu, co jest charakterystyczne dla FPHL.

Poza uwarunkowaniami genetycznymi, łysieniu sprzyja niewłaściwa pielęgnacja, stosowanie farb do włosów, silnych detergentów i lakierów zawierających alkohol denaturowany. Te czynniki nie tylko mechanicznie niszczą włosy, sprawiając, że stają się one łamliwe, ale bezpośrednio nasilają łysienie androgenowe.

Wzór łysienia androgennego typu kobiecego został opisany przez Ludwiga w 1977 r. Przerzedzanie włosów zaczyna się od czubka głowy z pozostawieniem grzywki.

 

Według Ludwiga wyróżniamy 3 stadia utraty włosów:

  • stadium I – widoczne przerzedzenia, początkowo na wierzchołku głowy z zachowaniem 2 – 3 centymetrowego pasma w okolicy czołowej,
  • stadium II – prześwit stopniowo się rozszerza,
  • stadium III – widoczna jest skóra głowy z zachowaniem pasma jak w stadium I i II.

Łysienie androgenowe kobiet. Z: Female Pattern Hair Loss: a clinical and pathophysiological review, Paulo Muller Ramos, Helio Amante Miot 

W łysieniu androgenowym u kobiet dochodzi do miniaturyzacji mieszków włosowych, której przyczyną jest apoptoza komórek mieszka włosowego. Czym się ona objawia? Że gęstość naszych włosów spada. Zmniejsza się też ich grubość, łatwo to zaobserwować, gdy zwiążemy włosy w kucyk. Dzieje się tak, bo włosy długie przekształcają się we włosy meszkowe, a także dlatego, ponieważ włos zbyt wcześnie wchodzi z fazy anagenu (wzrostu) w fazę telogenu (odpoczynku).

Włosy długie i włosy meszkowe- różnice w budowie. Z: Hair Growth and Disorders. Ulrike Blume-Peytavi. Springer 2008 

LECZENIE ŁYSIENIA ANDROGENOWEGO – KOBIETY

Leczenie jest długotrwałe i nie zawsze skuteczne. Należy przede wszystkim wyeliminować czynniki nasilające łysienie androgenowe: farby do włosów, silne detergenty i lakiery do włosów.

Podstawą leczenia jest wcieranie płynu zawierającego Minoksidil, albo 2% dwa razy dziennie, albo 5% raz dziennie (po 5% efekty są szybsze). Należy uzbroić się w cierpliwość. Podobnie jak u mężczyzn, pierwsze efekty leczenia widać najwcześniej po 4 miesiącach. Niestety, po zaprzestaniu leczenia efekty znikają.

Minoksidil to „turbodoładowanie” dla mieszka włosowego, więc zazwyczaj włosy rosną też szybciej.

Leczenie doustne to przede wszystkim antyandrogeny, jednak są one zwykle mało skuteczne, natomiast dobrze leczą inne objawy hiperandrogenizacji jak trądzik czy łojotok.

Octan cyproteronu lub octan cyproteronu plus etynyloestradiol
Wykorzystuje się jego właściwości antagonistyczne w stosunku do receptora androgenowego. Hamuje również aktywność 5α-reduktazy w skórze. Najczęstszymi objawami ubocznymi są zmęczenie, obrzęki, zmniejszenie libido, wzrost masy ciała i ból piersi. Najczęstszym efektem leczenia jest zahamowanie wypadania włosów, rzadko dochodzi do poprawy ich gęstości i długości. Może uszkadzać wątrobę, więc podczas stosowania leku nie wolno pić alkoholu.

Spironolakton
To lek moczopędny, ale o działaniu antyandrogennym. Zmniejsza wytwarzanie androgenów w nadnerczach i jajnikach. W leczeniu łysienia androgennego skuteczne są dawki 100–200 mg na dobę. Działania niepożądane to zaburzenia cyklu miesiączkowego, obrzmienie piersi i zbyt wysokie stężenie potasu we krwi. Spironolakton wpływ uszkadzający na płody męskie, więc w czasie leczenia trzeba stosować antykoncepcję.

W badaniach klinicznych nie wykazano istotnej przewagi jednego leku nad drugim w leczeniu łysienia.

Doustne tabletki antykoncepcyjne
Doustne tabletki antykoncepcyjne wykazują działanie lecznicze w łysieniu androgenowym, ponieważ leczą objawy nadmiernej androgenizacji.

Flutamid
Jest niesteroidowym antyandrogenem, który działa na poziomie receptora androgenowego. Stosuje się go w leczeniu raka gruczołu krokowego. W Polsce nie jest zarejestrowany do leczenia łysienia u kobiet, jest to więc wskazanie off label. Leczenie flutamidem należy łączyć ze stosowaniem antykoncepcji. W badaniach porównywano skuteczność flutamidu, finasterydu i octanu cyproteronu w leczeniu łysienia. Wszystkie leki podawano przez rok. Znaczący efekt uzyskano tylko w przypadku stosowania flutamidu. Octan cyproteronu wywierał niewielki wpływ, natomiast finasteryd nie przynosił żadnego efektu.

Finasteryd
Finasteryd obniża stężenie DHT. Jego wielką zaletą jest to, że prawie nie ma działań niepożądanych. Należy go stosować łącznie z antykoncepcją hormonalną. Nie wolno przyjmować finasterydu, jeśli w przeszłości chorowałyśmy na raka piersi.

Mezoterapia
Według doniesień z literatury oraz opierając się na doświadczeniu lekarzy, mezoterapia jest skuteczną formą leczenia łysienia, w tym androgenowego. Szczególnie polecane są preparaty zawierające peptydy. Mezoterapia wpływa pozytywnie na grubość włosa oraz na jego wzrost. Również mezoterapia osoczem własnym przynosi obiecujące efekty, jednak tylko w przypadku, gdy pacjent jest idealnie zdrowy, nie ma chorób autoimmunologicznych (włącznie z chorobą Hashimoto), a o idealne zdrowie w przypadku łysienia trudno…

Inne powszechnie stosowane metody to karboksyterapia i stosowanie wcierek z odpowiednio przygotowanych leków takich jak spironolatkon czy dutasteryd.

W łysieniu androgenowym na efekty leczenia trzeba czekać około 6 miesięcy, więc pacjenci muszą uzbroić się w cierpliwość.

Pamiętajmy, że palenie papierosów drastycznie nasila łysienie androgenowe.

Zapraszam do dyskusji i zadawania pytań związanych z nadmierną utratą włosów.