Assign modules on offcanvas module position to make them visible in the sidebar.

Łysienie telogenowe: przyczyny i leczenie.

Łysienie telogenowe to najczęstsza postać łysienia rozlanego. Najczęściej dotyka kobiet po 30 – 40 roku życia, ale może również dotknąć mężczyzn i dzieci.

Telogen to końcowa faza cyklu życiowego włosa. O cyklu włosa możecie poczytać w pierwszej części cyklu Łysienie.

Do worka z napisem „łysienie telogenowe” możemy wrzucić wzmożone wypadanie włosów po porodzie, utratę włosów w wyniku stresu, chorób gorączkowych i zakaźnych, chorób tarczycy, niedoborów żywieniowych oraz leków.

Jak wygląda łysienie telogenowe? Możemy obserwować rozlaną (czyli obejmująca całą głowę) utratę włosów, dochodząca nawet do 50% włosów, która zdarza się po 2 - 4 miesiącach od zadziałania tzw. czynnika stresogennego. Utrata włosów może współistnieć z wyraźnym ścieńczeniem włosów, jednak najczęściej widoczne jest łysienie na skroniach. Łysienie nie przebiega z bliznowaceniem, nie występuje też proces zapalny. Pacjenci często nie są w stanie skojarzyć czynnika stresogennego z łysieniem, bo czas od jego zadziałania do rozpoczęcia łysienia jest długi.  

Aby uporządkować obszerny temat, wyróżnijmy sześć typów mechanizmów łysienia telogenowego:

  1. Nagłe opuszczenie fazy anagenu.

Jest to częsty mechanizm łysienia telogenowego. Czynnikiem stresowym są tu czynniki fizjologiczne, najczęściej wysoka gorączka, podczas której cytokiny zapalne powodują apoptozę (programowaną śmierć) keratynocytów, czyli komórek naskórka, z których zbudowany jest mieszek włosowy. Kolejnym powodem utraty włosów w tym mechanizmie jest silny, a także przewlekły stres.

  1. Opóźnione opuszczenie fazy anagenu.

Ten typ łysienia zdarza się w wypadaniu włosów po porodzie. W trakcie ciąży poziom estrogenu, kobiecego hormonu mającego za zadanie utrzymanie ciąży, jest we krwi wielokrotnie zwiększony. Powoduje on, że faza wzrostu włosa jest znacznie wydłużona, stąd ciężarne cieszą się pięknymi, gęstymi włosami. Po porodzie stężenie estrogenu stopniowo się zmniejsza, co prowadzi do tego, że włosy znajdujące się w dłuższej niż zwykle fazie anagenu, przechodzą w katagen, a następnie w telogen. Kilka miesięcy po porodzie telogenowe włosy kończą swój cykl życiowy i wypadają. Jest to zjawisko w pełni fizjologiczne.

  1. Nagłe opuszczenie fazy telogenu.

Faza telogenu w mieszku włosowym dla pojedynczego włosa trwa około 100 dni. Skrócenie tego normalnego czasu w cyklu życiowym włosa może zdarzyć się podczas 2 – 8 tygodnia kuracji minoksydylem, leku używanego do wcierania w skórę głowy podczas leczenia łysienia androgenowego (o minoksydylu możecie przeczytać tutaj). Mechanizm działania minoksydylu polega na stymulacji fazy anagenu, więc włosy pozostające w końcowej fazie cyklu opuszczają mieszek. Jest to reakcja przejściowa i nie należy się nią martwić.

  1. Faza opóźnionego telogenu.

Tutaj przykładem jest linienie u ssaków oraz sezonowe łagodne łysienie telogenowe u ludzi. W tym mechanizmie włosy pozostają nieco dłużej w fazie telogenu, więc ich wypadanie po zakończeniu tej fazy jest odczuwalne jako wzmożone.

  1. Faza krótkiego anagenu.

To schorzenie, w którym niemożliwe jest zapuszczenie włosów z powodu niewyjaśnionej skróconej fazy anagenu w mieszkach włosowych, niespowodowanej uszkodzeniem macierzy włosa. Faza krótkiego anagenu zdarza się w niedoczynności tarczycy oraz jako izolowane schorzenie u zdrowych dzieci.

  1. Opóźnione wejście włosa w fazę anagenu.

Tutaj należy przewlekłe łysienie telogenowe, gdy utrata włosów jest powolna i występuje przez wiele lat. Czynnik wywołujący trwa wówczas przez dłuższy czas lub cyklicznie się powtarza. Mechanizm to opóźnione rozpoczęcie kolejnego cyklu wzrostu włosa w mieszku, w którym doszło już do utraty włosa telogenowego. Przewlekłe łysienie telogenowe trwa dłużej niż 6 miesięcy i dotyka zwykle kobiet między 40 a 50 rokiem życia.

Potencjalnych czynników wywołujących łysienie telogenowe może być bardzo wiele. Zalicza się do nich choroby zakaźne (m.in. AIDS), choroby przebiegające z wysoką gorączką i choroby tarczycy. Toczeń układowy i kiła, wymieniane niekiedy jako przyczyny łysienia telogenowego, są przyczyną łysienia anagenowego, czyli utraty włosów w fazie ich wzrostu. Za łysienie anagenowe odpowiadają również leki cytostatyczne, radiacja, pemfigoid oraz ekspozycja na metale ciężkie.

Przyczyny łysienia telogenowego niezwiązane z chorobami to ciąża, głęboka niedokrwistość z niedoboru żelaza z poziomem ferrytyny poniżej 10 µg/l, zespoły złego wchłaniania występujące na przykład w celiakii, restrykcyjna dieta, znaczne niedobory cynku i stres.

Reakcje alergiczne takie jak alergia kontaktowa na farby do włosów też może być przyczyną łysienia telogenowego, ale samo stosowanie farb bez uchwytnej reakcji alergii kontaktowej również może spowodować łysienie telogenowe.

Leki związane w telogenową utratą włosów to: doustne środki antykoncepcyjne, ACE-inhibitory (leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego, należy tu na przykład kaptopril), leki przeciwkrzepliwe w tym heparyny drobnocząsteczkowe, leki psychotropowe (stosowane w psychiatrii przy leczeniu m.in. schizofrenii), niektóre leki przeciwgrzybicze, retinoidy doustne, leki obniżające cholesterol, leki przeciwpadaczkowe, amfetamina. Utrata włosów zwykle występuje 6–12 tygodni od rozpoczęcia zażywania leku i zatrzymuje się ok. 3 miesięcy jego zakończeniu.

U około 30% pacjentów nie udaje się rozpoznać czynnika wywołującego łysienie telogenowe.

Diagnostyka łysienia telogenowego opiera się na badaniu trichoskopowym lub histopatologicznym. Badania te są wykonywane by zróżnicować, czy mamy do czynienia z łysieniem androgenowym, czy telogenowym. W trichogramie stwierdza się ponad 25% włosów w fazie anagenu.

Łysienie telogenowe.

LECZENIE

Najważniejsze jest znalezienie przyczyny problemu. Niektóre można wyeliminować (niedobory żelaza, protein, cynku), inne leczyć (choroby tarczycy, hiperprolaktynemia) lub zminimalizować (ewentualna modyfikacja przez lekarza prowadzącego takich leków jak beta – blokery, retinoidy, antykoagulanty lub leki przeciwtarczycowe, rezygnacja z farb do włosów). Oczywiście trudno jest mówić o wyeliminowaniu stresu z życia, szczególnie, jeśli znajdujemy się w przewlekle trudnej sytuacji. W dodatku utrata włosów wzmaga znacząco stres i nakręca błędne koło.

Nie ma natomiast zarejestrowanego leku, który działałby jako inhibitor fazy katagenu lub promotor fazy anagenu. Są próby leczenia minoksydylem, stosowanym w przypadku łysienia androgenowego. Niektórzy autorzy postulują podawanie dużych dawek żelaza pod postacią siarczanu żelazawego w ilości 300 mg 3 razy dziennie, ponieważ w kilku badaniach kontrolnych efekty takiego postępowania były zachęcające.

W następnym odcinku bloga opowiem Wam o łysieniu telogenowym związanym z konkretnymi chorobami tarczycy. Tymczasem zapraszam do komentowania i zadawania pytań!